Typy aler­gii

Aler­gia to nad­wraż­li­wość orga­ni­zmu na nie­szko­dliwą sub­stan­cję, spo­wo­do­wana nie­po­trzebną akty­wa­cją komó­rek układu odpor­no­ścio­wego.
W zależ­no­ści od typu komó­rek bio­rą­cych udział w reak­cji aler­gicz­nej roz­róż­nia się cztery główne typy nadwrażliwości:

Typ I (reak­cja natych­mia­stowa, reak­cja zależna od przeciwciał)

Czas reak­cji od zetknię­cia z aler­ge­nem: 20-60 min
Główne typy zaan­ga­żo­wa­nych komó­rek: lim­fo­cyty B, komórki tuczne, bazo­file.
Mecha­nizm dzia­ła­nia:
Pod­czas uczu­le­nia lim­fo­cyty B pro­du­kują prze­ciw­ciała typu IgE, roz­po­zna­jące uczu­la­jący anty­gen, które oble­piają komórki tuczne i wpra­wiają je w stan pod­wyż­szo­nej goto­wo­ści.
W cza­sie kolej­nych zetknięć z anty­ge­nem przy­go­to­wane komórki tuczne roz­pa­dają się i wydzie­lają duże ilo­ści hista­miny i innych sub­stan­cji odgry­wa­ją­cych role w pro­ce­sie zapal­nym, które wpły­wają na oko­liczne tkanki. Jed­no­cze­śnie ponowny kon­takt z aler­ge­nem powo­duje utrwa­le­nie tzw. „pamięci immu­no­lo­gicz­nej” i naraża na zaostrze­nie aler­gii.
Przy­kłady cho­rób zwią­za­nych z nad­wraż­li­wo­ścią typu I:

  • katar sienny
  • astma
  • ato­powe zapa­le­nie skóry
  • aler­gie pokarmowe
  • aler­gie na jady zwierząt
UwagaReak­cja ana­fi­lak­tyczna jest naj­bar­dziej nie­bez­piecz­nym prze­ja­wem aler­gii typu I.

Typ II (reak­cja cyto­tok­syczna, zależna od przeciwciał)

Czas reak­cji od zetknię­cia z aler­ge­nem: 20 min - kilka godzin
Główne typy zaan­ga­żo­wa­nych komó­rek: komórki NK, makro­fagi,
Mecha­nizm dzia­ła­nia:
Prze­ciw­ciała typu IgM i IgG błęd­nie wiążą się z komór­kami orga­ni­zmu, i powo­dują ich nisz­cze­nie, poprzez akty­wa­cję innych mecha­ni­zmów układu odpor­no­ścio­wego: układu dopeł­nia­cza, komó­rek NK i fago­cy­tów
Przy­kłady cho­rób zwią­za­nych z nad­wraż­li­wo­ścią typu II:

  • prze­wle­kła pokrzywka
  • reak­cja poprzetoczeniowa
  • ane­mia hemo­li­tyczna z dodat­nim odczy­nem Coombsa
  • leko­po­chodne cytopenie
  • pęche­rzyca zwykła

Typ III (kom­plek­sów immunologicznych)

Czas reak­cji od zetknię­cia z aler­ge­nem: 3-10 h
Główne typy zaan­ga­żo­wa­nych komó­rek: neu­tro­file, płytki krwi
Mecha­nizm dzia­ła­nia:
Prze­ciw­ciała typu IgG przy­cze­piają się do anty­ge­nów two­rząc tzw. kom­pleksy immu­no­lo­giczne, które odkła­dają sie w tkan­kach (np. w ner­kach), gdzie akty­wują białka tzw. układu dopeł­nia­cza. Następ­nie kom­pleksy immu­no­lo­giczne pobu­dzają neu­tro­file i płytki krwi, które gro­ma­dzą się i uszka­dzają ota­cza­jącą tkankę.
Przy­kłady cho­rób zwią­za­nych z nad­wraż­li­wo­ścią typu III:

  • reak­cja Arthusa
  • reu­ma­to­idalne zapa­le­nie stawów
  • toczeń ukła­dowy
  • pacior­kow­cowe kłę­busz­kowe zapa­le­nie nerek

Typ IV (reak­cja komór­kowa, reak­cja opóźniona)

Czas reak­cji od zetknię­cia z aler­ge­nem: 48-72 h
Główne typy zaan­ga­żo­wa­nych komó­rek: lim­fo­cyty T, mono­cyty, makro­fagi
Mecha­nizm dzia­ła­nia:
Uczu­le­nie nastę­puje naj­czę­ściej w wyniku dłu­go­trwa­łego kon­taktu z anty­ge­nem (np. prze­wle­kłe przyj­mo­wa­nie leków, nosze­nie zegarka czy biżu­te­rii z niklem, prze­wle­kłe infek­cje). W wyniku zetknię­cia z anty­ge­nem pobu­dzane są lim­fo­cyty typu Th. Wydzie­lają one wtedy tzw. cyto­kiny akty­wu­jące komórki - zabój­ców, tzw. lim­fo­cyty cyto­tok­syczne. Uczu­lone lim­fo­cyty cyto­tok­syczne wędrują do tka­nek i nisz­czą tkanki, do któ­rych przy­cze­piony jest uczu­la­jący anty­gen.
Przy­kłady cho­rób zwią­za­nych z nad­wraż­li­wo­ścią typu IV:

  • aler­giczny wyprysk kontaktowy
  • aler­gie na leki
  • aler­gie na metale
  • nie­wielki odse­tek aler­gii pokar­mo­wych (zwłasz­cza aler­gie dzieci na mleko kro­wie, soję i ryż).

Typ V (typ autoimmunologiczny)

Odmiana typu dru­giego, cza­sem wyod­ręb­niana samo­dziel­nie w nie­któ­rych klasyfikacjach.

Mecha­nizm dzia­ła­nia:
Prze­ciw­ciała wiążą się z recep­to­rami na powierzchni komórki, przez co dodat­kowo (oprócz akty­wo­wa­nia układu odpor­no­ścio­wego prze­ciw nazna­czo­nej komórce i układu dopeł­nia­cza jak w reak­cji typu II) zmie­niają sygnał prze­ka­zy­wany do komórki. To może pro­wa­dzić do poważ­nych kon­se­kwen­cji zdro­wot­nych, w zależ­no­ści od rodzaju komó­rek, prze­ciwko któ­rym takie prze­ciw­ciała są skie­ro­wane, np. do nad­czyn­no­ści tar­czycy.
Przy­kłady cho­rób zwią­za­nych z nad­wraż­li­wo­ścią typu V:

  • chorba Graves-Basedowa (nad­czyn­ność tarczycy)
  • mia­ste­nia
Opublikowane 31 października 2011 w kategorii   ABC Alergii Mechanizmy alergii

Przeczytaj także

Podziel się

About Author

Alojzy Bombel