Testy in vivo w dia­gno­styce alergii

Testy in vivo, czyli testy na żywym orga­ni­zmie, umoż­li­wiają potwier­dze­nie reak­cji aler­gicz­nej na kon­kretną sub­stan­cję u pacjenta, w ści­śle kon­tro­lo­wa­nych warun­kach, nie­za­leż­nie od mecha­ni­zmu tej reakcji.

Pole­gają na wpro­wa­dze­niu podej­rza­nej sub­stan­cji do orga­ni­zmu (testy eks­po­zy­cyjne, testy punk­towe i śród­skórne), albo nało­że­niu jej na skórę (testy płat­kowe), i obser­wa­cji lokal­nej i sys­te­mo­wej odpo­wie­dzi na badany alergen.

Zalety testów in vivo:

  • Umoż­li­wiają dia­gno­stykę nie­za­leż­nie od typu reak­cji alergicznej
  • Jed­no­znacz­nie potwier­dzają wystę­po­wa­nie bądź reak­cji aler­gicz­nej u pacjenta

Wady testów in vivo:

  • Ogra­ni­cze­nie ilo­ści testo­wa­nych alergenów
  • Powo­dują dys­kom­fort pacjenta
  • Stwa­rzają ryzyko wywo­ła­nia sys­te­mo­wej reak­cji aler­gicz­nej, łącz­nie z szo­kiem anafilaktycznym
  • Muszą być prze­pro­wa­dzane pod ści­słą kon­trolą lekarską

Testy skórne

Zalety testów skórnych:

  • moż­li­wość zba­da­nia reak­cji orga­ni­zmu rów­no­cze­śnie na kilka podej­rza­nych substancji
  • wysoka czu­łość
  • małe ryzyko powikłań

Wady testów skórnych:

  • dość wyso­kie praw­do­po­do­bień­stwo wystą­pie­nia fał­szy­wych pozy­tyw­nych i nega­tyw­nych wyników
UwagaNależy pamię­tać, że czę­sto testo­wany aler­gen powo­duje reak­cję w narzą­dzie innym niż skóra (np. pyłki mogą powo­do­wać katar sienny, a aler­geny pokar­mowe – biegunkę).

Reak­cja na skórze:

  • 20 minut - w przy­padku aler­gii typu I (reak­cja natychmiastowa)
  • 48-96 godzin - w przy­padku aler­gii typu IV (reak­cja opóźniona)

Testy punk­towe (Skin prick test)

Testy punk­towe pole­gają na umiesz­cze­niu kro­pli zawie­siny aler­genu na skó­rze i nakłu­ciu skóry w obrę­bie tej kropli.

Jeżeli we krwi pacjenta są obecne prze­ciw­ciała IgE prze­ciwko testo­wa­nej sub­stan­cji, komórki tuczne skóry ule­gają degra­nu­la­cji i na skó­rze poja­wiają się objawy uczu­le­nia: zaczer­wie­nie­nie, opu­chli­zna i świąd.

Zalety testów punktowych:

  • czu­łość
  • umoż­li­wiają dia­gno­stykę reak­cji typu I (zależ­nej od przeciwciał)

Wady testów punktowych:

  • w przy­padku 10-15% pacjen­tów dają fał­szywy nega­tywny wynik (w takim przy­padku pomocne mogą być testy śród­skórne lub laboratoryjne)
UwagaLeki prze­ciw­hi­sta­mi­nowe obni­żają czu­łość testu punk­to­wego. Wynik pozy­tywny może być też efek­tem nad­wraż­li­wo­ści skóry, a nie praw­dzi­wej alergii.

Testy śród­skórne (Intra­der­mal test)

Testy śród­skórne pole­gają na wstrzyk­nię­ciu aler­genu w war­stwę powierzch­niową skóry.

Zalety testów śródskórnych:

  • mogą być sto­so­wane zarówno w dia­gno­styce reak­cji typu I i IV;
  • mogą być wyko­ny­wane w przy­padku nega­tyw­nego wyniku testu punk­to­wego, przy obra­zie kli­nicz­nym jasno wska­zu­ją­cym na alergię;
  • cha­rak­te­ry­zują się wyż­szą czu­ło­ścią i niż­szą spe­cy­ficz­no­ścią niż testy punktowe.

Reak­cja na skórze:

  • 20 minut - w przy­padku aler­gii typu I (reak­cja natychmiastowa)
  • 24-48 godzin - w przy­padku aler­gii typu IV (reak­cja opóźniona)

Testy płat­kowe (Patch test)

Testy płat­kowe pole­gają na umiesz­cze­niu na skó­rze (naj­czę­ściej na ple­cach) pla­sti­ko­wych lub alu­mi­nio­wych dys­ków nasą­czo­nych maścią z testo­waną sub­stan­cją (alergenem).

Jeżeli w orga­ni­zmie pacjenta są obecne lim­fo­cyty T roz­po­zna­jące testo­wany aler­gen, roz­wija się lokalna reak­cja zapalna w miej­scu kon­taktu z testo­waną substancją.

Testy płat­kowe są sto­so­wane przy reak­cjach aler­gicz­nych typu IV, naj­czę­ściej w przy­padku reak­cji uczu­le­nia na sub­stan­cje che­miczne: leki, barw­niki, metale, polimery.

Ze względu na mecha­nizm komór­kowy reak­cji potrzebne jest 48 godzin na uczu­le­nie, a następ­nie kolejne 48 godzin do wystą­pie­nia obja­wów i moż­li­wo­ści inter­pre­ta­cji wyni­ków testu.

UwagaPrzez cały czas testo­wana powierzch­nia skóry musi być chro­niona przed wil­go­cią i gwał­tow­nymi poruszeniami.

Testy eks­po­zy­cyjne

W cza­sie testu eks­po­zy­cyj­nego testo­waną sub­stan­cję podaje się w ozna­czo­nej dawce dono­sowo, doust­nie lub wziew­nie i obser­wuje się reak­cje pacjenta na poda­wa­nie coraz wyż­szej dawki aler­genu w odpo­wied­nich odstę­pach czasu. Aby potwier­dzić spe­cy­ficz­ność reak­cji na testo­wana sub­stan­cje, aler­gen powi­nien być poda­wany losowo na zmianę z placebo.

Testy eks­po­zy­cyjne sto­suje się w dia­gno­styce astmy, aler­gii pokar­mo­wej, aler­gii na leki i jady zwie­rząt. W przy­padku aler­gii pokar­mo­wej testy eks­po­zy­cyjne wyko­nuje się czę­sto po okre­sie diety eliminacyjnej.

Zaletą testów eks­po­zy­cyj­nych jest moż­li­wość jed­no­znacz­nego stwier­dze­nia wystę­po­wa­nia obja­wów aler­gii po poda­niu kon­kret­nego aler­genu w kon­tro­lo­wa­nych warunkach.

UwagaTesty eks­po­zy­cyjne muszą być prze­pro­wa­dzane w warun­kach szpi­tal­nych pod opieką leka­rza spe­cja­li­sty, gdyż niosą ze sobą nie­bez­pie­czeń­stwo reak­cji sys­te­mo­wej, z szo­kiem ana­fi­lak­tycz­nym włącznie.
Opublikowane 8 października 2011 w kategorii   ABC Alergii Diagnostyka

Przeczytaj także

Podziel się

About Author

Alojzy Bombel