SKÓRA JAKO BARIERA

Skóra to naj­więk­szy organ naszego ciała. Pełni sze­reg funk­cji nie­zbęd­nych do pra­wi­dło­wego funk­cjo­no­wa­nia orga­ni­zmu, takich jak ter­mo­re­gu­la­cja, kon­trola paro­wa­nia, udział w pro­ce­sie przy­swa­ja­nia wap­nia. Nie­mniej naj­waż­niej­szą funk­cją skóry jest to, iż sta­nowi ona barierę chro­niącą nas przed zagro­że­niami docho­dzą­cymi ze śro­do­wi­ska, szko­dli­wym dzia­ła­niem pro­mie­nio­wa­nia sło­necz­nego, szko­dli­wymi związ­kami che­micz­nymi i wszę­do­byl­skimi mikro­bami. Aby podo­łać tak waż­nemu zada­niu, skóra ma skom­pli­ko­waną budowę, i jest zło­żona z kilku warstw, z któ­rych każda pełni nieco odmienną funkcję.

1. Naskó­rek

Naskó­rek sta­nowi pierw­szą linię obrony orga­ni­zmu przed nega­tyw­nymi czyn­ni­kami zewnetrz­nymi. By speł­niać swoją pod­sta­wową funk­cję „bariery”, naskó­rek musi prze­cho­dzic cią­gły pro­ces odnowy i złusz­cza­nia, jed­no­cze­śnie two­rząc tkankę nie­prze­pusz­czalną dla mikro­bów, związ­ków draż­nią­cych i pro­mieni UV. W tym celu jest on zbu­do­wany z wielu warstw wyspe­cja­li­zo­wa­nych komó­rek, tzw. kera­ty­no­cy­tów, które inten­syw­nie się dzielą u jego pod­stawy, a doj­rze­wa­jąc odbu­do­wują wszyst­kie war­stwy w ciągu około 28 dni. W tym cza­sie komórki „róż­ni­cują się”, czyli ule­gają „spe­cja­li­za­cji” - dosto­so­wują się do swo­jej funk­cji, zmie­niają kształt, zacie­śniają poła­cze­nia z sąsied­nimi komór­kami i nabie­rają dodat­ko­wych umie­jęt­no­ści, np. pro­du­kują sub­stan­cje prze­ciw­bak­te­ryjne. Ponadto w komór­kach daleko zaawan­so­wa­nych w pro­ce­sie róż­ni­co­wa­nia docho­dzi rów­nież do two­rze­nia się struk­tury zło­żo­nej z wielu bia­łek (kera­ty­no­wych i innych), które kon­stru­ują pew­nego rodzaju rusz­to­wa­nie w oko­licy błony komór­ko­wej.
Koń­co­wym wyda­rze­niem w życiu kera­ty­no­cy­tów jest zała­ma­nie się tego „rusz­to­wa­nia” pro­wa­dzące do spłasz­cze­nia komórki, co jest sygna­łem ini­cju­ją­cym jej „zapro­gra­mo­waną” śmierć. Jest to pro­ces nie­zbędny do wytwo­rze­nia się war­twy rogo­wej naskórka, która bez­po­śred­nio nara­żona jest na kon­takt z oto­cze­niem. Fakt, że żywe komórki nie maja bez­po­śred­niego kon­taktu ze śro­do­wi­skiem jest bar­dzo korzystny. War­stwa rogowa chroni wnę­trze orga­ni­zmu przed pro­mie­niow­niem sło­necz­nym (które mogłoby być dla nas zgubne, bo uszka­dza żywe komórki przy­czy­nia­jąc się powsta­wa­nia komó­rek rako­wych), i jest nie­prze­pusz­czalna dla szko­dli­wych czyn­ni­ków, takich jak aler­geny czy mikroby wywo­łu­jące infek­cję, które mogłyby się z łatwo­ścią mno­żyć i pene­tro­wać w głąb skóry, ata­ku­jąc żywe komórki. Dodat­kowo war­stwa rogowa zabez­pie­cza przed paro­wa­niem wody z wnę­trza orga­ni­zmu, co zapo­biega jego odwod­nie­niu, które jest nie­bez­pieczne dla zdro­wia, a w skraj­nych przy­pad­kach pro­wa­dzi do śmierci. Pra­wi­dłowo utwo­rzona war­stwa rogowa zawiera pozo­sta­ło­ści kera­ty­no­cy­tów, ich błon komór­ko­wych i bia­łek takich jak kera­tyna, oraz związ­ków two­rzo­nych na bazie lipi­dów (tłusz­czów). Dodat­kowo wysę­pują w niej ami­no­kwasy sil­nie wią­żące wodę, co daje skó­rze elastyczność.

2. Skóra właściwa

Skóra wła­ściwa utwo­rzona jest przez tkankę łączną, zawie­ra­jącą włókna kola­ge­nowe i ela­sty­nowe, które odpo­wia­dają za jej spre­ży­stość. Dodat­kowo w skó­rze wła­ści­wej znaj­dują się gru­czoły potowe i łojowe oraz mieszki wło­sowe. Ponadto zawiera ona sil­nie roz­bu­do­waną sieć naczyń krwio­no­śnych i zakoń­cze­nia ner­wowe odpo­wia­da­jące za odczu­wa­nie dotyku, tem­pe­ra­tury, uci­sku i bólu.

3. Komórki układu odpor­no­ścio­wego w skórze

Z racji bez­po­śred­niego kon­taktu ze śro­do­wi­skiem skóra jest szcze­gól­nie nara­żona kon­takt z drob­no­ustro­jami i (w przy­padku uszko­dze­nia war­stwy ochron­nej naskórka) może sta­no­wić tzw. „wrota zaka­że­nia”, czyli miej­sca przez które do orga­ni­zmu prze­ni­kają pato­geny takie jak bak­te­rie, wirusy czy grzyby. Aby zapo­biec roz­wo­jowi zaka­że­nia, i zmo­bi­li­zo­wać komórki obronne orga­ni­zmu do walki zw przy­padku infek­cji, skórę zasie­dlają różne komórki układu odpor­no­ścio­wego, na przy­klad komórki den­dry­tyczne peł­niące funk­cję „straż­ni­ków” i decy­du­jące o roz­po­czę­ciu reak­cji obron­nej w razie potrzeby, makro­fagi pochła­nia­jące mikroby i resztki obumar­łych komó­rek, lim­fo­cyty gotowe do zwal­cza­nia pato­ge­nów i zara­żo­nych komó­rek oraz wiele innych. Od nie­dawna wia­domo jest rów­nież, że także kera­ty­no­cyty, oprócz opi­sa­nej powy­żej roli two­rze­nia struk­tury naskórka, są zaan­ga­żo­wane w reak­cje odpor­no­ściowe, i nie­jed­no­krot­nie jako pierw­sze wyła­pują zagro­że­nie i alar­mują o nim komórki układu odpor­no­ścio­wego osia­dłe w skórze.

Opublikowane 7 sierpnia 2012 w kategorii   ABC Alergii Mechanizmy alergii

Przeczytaj także

Podziel się

About Author

Szanta